Het afgelopen jaar zagen we ze voorbijkomen. De creatieve ondernemers. De ondernemer die niet bij de pakken neer ging zitten, die toch maar iets creatiefs bedacht om er wat omzet uit persen. Ze kwamen in het nieuws en bevolkten de krantenpagina’s. Zo gaaf, mensen die iets bedenken. Ik zag in Leeuwarden een horeca ondernemer die een maaltijd aan je tafel kwam brengen met een op afstand bestuurbare auto. Nieuws.
Zo opende dit jaar in Leeuwarden een restaurant dat het eten
in kommetjes serveerden, mooi restaurant. Verkeerde timing. Inmiddels gesloten
met een pak ellende want ja nog geen omzethistorie. Wel een berg schuld. Dat
haalt het nieuws dan weer amper. Had je ook maar wat creatiever moeten zijn.
Eigenlijk zit het mij dwars, dat creatief zijn. Dat je met je winkel op
Instagram een collectie moet showen om in de avonduren op je brommer langs de
deur te gaan met een pakketje. Dat je via de achterdeur nog wat verkoopt. Dat
je moet oppassen dat de economische controledienst je niet betrapt en je een
boete geeft van 4000 euro.
Of een boek afleveren, dat bij de gratie van klantloyaliteit
aangeschaft is. Zo creatief ook, spullen verkocht via Facetime. Steun uw lokale
ondernemer. Koop lokaal. Dat is niet leuk. Begrijp me niet verkeerd er zijn
ondernemers die dit vol overgave en ook met enig succes doen, maar het zou allemaal
niet nodig moeten zijn. Het is inmiddels wel een komen en gaan aan de voordeur.
En de media zijn royaal als het gaat om het in de spotlights zetten van dit
soort creativiteit. Leuk voor de mensen. Creatieve ondernemers dat is wat we
willen zien.
Wat niet leuk is, is de wanhoop achter de voordeur.
Daar zijn we dan ook minder scheutig mee. Met het in beeld brengen van die ellende. Dat het geen weelde is om met weer en wind in de regen één boek langs
te brengen op je fiets. Een half uur heen en een half uur terug. Exclusief
inpakken. Het kan natuurlijk niet. Dat het licht laten branden en de verwarming
van je pand meer kost dan de verkopen via de social media opleveren.
Het is niet creatief, het is ellende. Dat je een zaak hebt
met nul omzet. Nul. Dat de gemeentelijke heffingen gewoon doorlopen en de huur.
Dat er gewoon nog facturen betaald moeten worden terwijl je geen inkomen meer
hebt. Dat je geluk moet hebben met de juiste branchecode. Of je wel of niet in
aanmerking komt voor hulp.
Maar er is meer.
HEMA kan zijn verplichtingen nog maar amper nakomen las ik
deze week. Paul
Moers, retaildeskundige, schrijft dat de online verkopen niet op orde zijn.
Ik lees overal hoe het zit met die online verkopen van de Hema. Hoe kan het dat
ze dat nog niet voor elkaar hebben? En wat voor de HEMA opgaat gaat voor veel noodlijdende
retailers op. Had je je online verkopen maar beter op orde moeten hebben. Zeker
niet op zitten letten.
Mensen die dat dossier de afgelopen tien jaar wat gevolgd
hebben kunnen het weten. Online verkopen zonder fysieke winkel is geen
uitkomst. Het is een missie met verlies.
Alles draait om omnichannel. Online en een winkel, dat kan
nog wel eens wat opleveren. Het is niet voor niets dat online grootheden de
afgelopen jaren in straf tempo winkels openden en het is niets voor niets dat
online retail publiekslieveling Bol, koers zette richting een platformmodel. Alleen
online wordt er nog steeds geen bal verdiend. Nou ja niches en uitzonderingen
daargelaten. Nu heb je dan alleen nog online over. Prima voor de klant, je koopt
wat je nodig hebt. Maar voor een winkel werkt dat niet. Het is gewoon te
weinig. En dan krijg je nu voor je kiezen dat je niet creatief genoeg bent. Dat
je de zaak toch al niet op orde had.
Zoals zo vaak wordt je als ondernemer gestraft omdat je toch
maar wel iets onderneemt.
De retail heeft in perspectief gezien misschien wel een verkeerde afslag
genomen. Teveel gehamerd op open willen blijven, om toch maar iets te verkopen.
Te weinig gericht op maximale compensatie. Waarschijnlijk omdat het in het
bloed zit. Klanten helpen, mensen blij maken, personeel dat anders niets te
doen heeft, service verlenen en sociale contacten, soms gaat dat volkomen voorbij
aan de economische ratio.
Proberen creatief te zijn. Ik heb het talloze keren gezien
en zelf meegemaakt. Dat je niet in aanmerking komt voor hulp of subsidie omdat
je zelf al iets had geprobeerd. Niet de juiste ambtelijke weg had gevolgd. Zo
kan het nu zijn dat je in al je ellende nog geprobeerd had om er iets van te
maken, maar dat dat straks gewoon in mindering wordt gebracht op je steun. Dat
het meer had geloond om gewoon te gaan vissen. De boel de boel te laten.
Het gaat niet alleen om de retail maar om al die bedrijven
die getroffen worden. Retail, evenementen en reizen. Onevenredig hard. Maar er
is te weinig zichtbaar leed, te weinig verdriet in beeld. Dat past ondernemers
ook niet. Je loopt niet graag te koop met je ellende. Je hebt het immers op
jezelf afgeroepen. Jij wilde toch zo nodig eigen baas zijn. Teveel aandacht ook
voor andere dossiers. Er is geen Omtzigt voor dit dossier. Geen Renske Leijten.
Nee je had creatief moeten zijn. Je had je buffers op orde moeten hebben. Je
bent immers ondernemer.
Ik zie een mainstream gedachte zich ontwikkelen, door de
media gecultiveerd. Heb je er zelf wel genoeg aan gedaan. Had je je online
verkopen wel orde. je stond er eigenlijk toch al niet zo goed voor, toch.
Je was er dus niet klaar voor. Kijk eens naar die creatieve ondernemers, waarom heb jij niet zoiets gedaan. Je bent toch ondernemer. Kijk eens naar Thuisbezorgd. Zoveel groei. Dubbele cijfers. Jazeker veel groei. Terwijl er een wereldwijde pandemie heerst knijpen ze er nog even de laatste procent marge uit. Dat je als een gek staat de koken maar zelf geen dubbeltje verdient. Toch de handen op elkaar voor Thuisbezorgd, kijk eens wat een groei. Zo creatief ook.
Kijk eens naar groeicijfers van Jumbo, Dirk of AH die overal opduiken. Jazeker alle winkels moeten dicht en jij mag open, wat denk je zelf. Of je als supermarkt nu offline, online of per bakfiets of per satelliet je handel regelt. Als jij open bent terwijl anderen moeten sluiten profiteer je onevenredig hard. Dat is niet creatief, dat is poepen zonder drukken. Dan verkoop je toch via Instagram of Facebook? Een doodlopende straat. Omdat het niet werkt. Omdat het niet kan. Omdat een overheid die loyaliteit van jou vraagt, om je zaak te sluiten voor het publieke belang, niet loyaal naar jou is.
Omdat diezelfde overheid oogluikend toestaat dat online
kolonisten uit China en Amerika jou het ondernemen onmogelijk maken. Dat er
voor de fysieke winkel allang geen level playingfield meer is. Er viel al niet
te concurreren met internationale spelers die zich niet druk hoeven te maken om
precario belasting, of een bankje bij de voordeur. Met een lokale
gloeilampenbelasting of iets met een hinderwet. Met parkeertarieven. Met
sluitingstijden, dat jouw winkel dicht moet terwijl de winkels van de online
multinationals gewoon op volle toeren doordraaien.
Multinationale online spelers die geen dubbeltje belasting
bijdragen aan een samenleving die nu heel hard piept en kraakt onder de druk
van deze crisis. Bedrijven die geen zorgen hebben over arbeidsomstandigheden in
een ver buitenland. Met systemen die bezorgers over de kling jagen.
Goed beschouwd zijn het online kolonisten die Europa ongehinderd beroven van de belangrijkste moderne grondstof, data.
Als het gratis is,
ben jij het product is misschien wel de meest onzinnige verantwoording voor dit
systeem. Simpelweg gebruikmakend van Europa’s geavanceerde infrastructuur
variërend van datanetwerken, zorgsystemen, vervoersnetwerken tot simpele
postcodesystemen. Daar komt niets voor terug. Online kolonialisme loont vandaag
de dag misschien nog wel beter dan in de gouden eeuw. Alleen Google verborg dankzij
dit systeem de voorbije jaren al meer dan 125 miljard op het eigen schateiland
Bermuda.
Met zijn allen zetelend in hoofdkantoren in Ierland. Ierland
dat in volstrekte wanhoop van een leeglopend land speciale belastingafspraken
maakte. Zodat er maar mensen kwamen werken. Ierland dat nu lijdzaam moet toezien
hoe al die medewerkers verspreid over de wereld gewoon thuiswerken,
thuisblijven dus. Niets meer bijdragen aan de lokale handel terwijl de lege vestigingen
van Google, Facebook, Microsoft, Amazon en Apple nog wel kunnen rekenen op een
massieve belastingkorting. Dat een verkeerde regeling alsnog in je eigen
gezicht ontploft. Daar kan je als lokale retailer niet tegen concurreren.
Een blind paard kan zien dat het zo niet kan. De ongenuanceerde
verheerlijking van een viswinkel die online soep verkoopt is volledig
misplaatst. Je kan niet concurreren met Amazon of Alibaba. Alles wat jij online
wilt, kan voor de helft in China. Heb je een leuke niche ontdekt via Amazon, dan
steelt Amazon jouw idee en brengt het onder eigen merk. Weg handel. Niemand die
je helpt. Je bent toch ondernemer. Een fout in het systeem. Het maakte Bezos
zo’n beetje de rijkste man op aarde. Toch kreeg zijn concern alleen al in 2019 meer
dan 250 miljoen Europees belastingvoordeel.
Ik zou zeggen dat de Hema zijn online winkeltje niet op orde
heeft betekent helemaal niets in het licht van de internationale
ontwikkelingen. Het is onevenwichtig. Het kan gewoon niet. Als je loyaliteit
zoekt moet je ook loyaliteit tonen. Die andere 75% van de bevolking spaarde
alleen al in q2 van 2020 meer dan 10 miljard extra. Gewoon omdat mensen niet
weten wat er met dat geld moet gebeuren. In Europa spaarden we met zijn allen
in 2020 al meer 250 miljard extra bij elkaar. Nou ja sparen, we wisten niet
waar we het moesten laten.
Natuurlijk is die andere 25% van de bevolking tegen
maatregelen die de samenleving op slot zetten.
Dat zijn de mensen die interen, die genadeloos getroffen
worden. Die kijken naar een overheid die maar blijft zeggen “we doen het samen”
terwijl we het helemaal niet samen doen. Die zich afvragen hoe kan het zijn dat
een heel land vraagt om loyaliteit terwijl ik voor de rekening opdraai. Een
percentage dat waarschijnlijk aardig overeenkomt met mensen die het verdomde
zwaar hebben. Die het nog wel redden maar al wel tien maanden interen. Op het
spaargeld. Het pensioen opeten.
Met in het vooruitzicht de enige regeling die er is voor
ondernemers, de bijstand. Dat is dan nog in de meest gunstige omstandigheden,
als je niet blijft zitten met schulden. Aan de fiscus bijvoorbeeld. Anders rest het persoonlijke faillissement,
dan is er de curator, in dat geval rest er zakgeld. Dat is de beloning voor je
bijdrage aan de publieke zaak. Dat is de uitwerking van we doen het samen. Dus
uit armoede nog maar een trui verkopen via Instagram. Een kop koffie to go
verkopen terwijl je restaurant op zijn gat ligt en de laatste marge door
Thuisbezorgd wordt opgevreten. Wat denk je zelf, hoe lang houd jij het vol
zonder salaris?
Nee als er weer een bericht langskomt van een ondernemer die
wat creatieve corona omzet maakt met een leuk ideetje dan wordt ik niet
vrolijk. Het verbloemt het leed van ondernemers die hun levenswerk naar de
klote zien gaan. Nee nog niet failliet, kijk maar naar de cijfers. Als je wat
gespaard hebt hoef je niet altijd failliet te gaan. Je kan ook alles moeten
afrekenen en in stilte ten onder gaan. Weg zaak. Weg toekomst. Geen haan die
naar jou kraait. Je was toch ondernemer.
Ondernemers die nog leven bij de gratie van interen op eigen
vermogen maar ondertussen de vorderingen die de fiscus heeft op de balans
moeten inboeken. Vermogen maakt plaats voor schuld. Daarmee wordt je zaak elke
dag minder waard. De toekomst onzekerder. Niemand die dat een bal kan schelen. Staatssecretaris
Mona Keijzer, na haar "zie mij eens leuk pannenkoeken bakken in de keuken" actie
nooit meer iets van vernomen. Klaarblijkelijk gewoon te slap. Wouter Koolmees, na wat televisie
optredens in het begin van de crisis nooit meer gezien. Verdrongen van het
grote toneel. Kennelijk gewoon niet sterk genoeg. Uiteindelijk praten we toch liever over
een avondklok dan over de problemen van de ondernemer op de hoek.
Ik heb het allemaal zelf een keer meegemaakt tijdens de
financiële crisis alweer een decennium geleden. Ik kan aardig meevoelen wat er
gebeurt achter die voordeur. Dat je je in de steek gelaten voelt. Een financiële
systeemcrisis die genadeloos toesloeg en veel ondernemers te pakken kreeg. Een crisis
veroorzaakt door banken. Dezelfde banken die vooraan stonden om jouw geldkraan
dicht te draaien om zo vooral en alleen de eigen schade te beperken. Ook toen
stak er helemaal niemand een poot uit. Je bent immers ondernemer
Het grootste gedeelte van de economie doet het heel aardig.
We wentelen de financiële consequenties van deze pandemie al klagend over de
lockdown, een vliegtuig op Schiphol of de carnavalsvereniging uit Oosterhout moeiteloos
af op een relatief kleine groep ondernemers. Terwijl elke maand het salaris
gewoon binnenkomt toch maar weer wijzen naar die anderen die iets doen dat niet
mag, terwijl jij natuurlijk alles wel goed doet. Ondernemers die al tien
maanden leven tussen hoop en vrees. En misschien nog wel een keer tien maanden
te gaan hebben voordat het weer wat normaler wordt. Hoe denk je zelf dat dat uitpakt.








